Coronavirus: samenscholingsverbod

Het coronavirus (COVID-19) houdt de gemoederen in Nederland bezig. Op maandag 23 maart 2020 kondigde het kabinet een aantal aanvullende, ingrijpende maatregelen aan in de strijd tegen het virus. Op 24 maart 2020 zijn deze maatregelen verder aangescherpt. Vooralsnog zijn alle bijeenkomsten (hierna 'samenscholing' genoemd) tot 1 juni 2020 verboden.

Voor wie geldt samenscholingsverbod

Dit verbod geldt niet voor de volgende samenscholingen:

  1. Wettelijk verplichte samenscholingen van maximaal honderd personen, zoals vergaderingen van de gemeenteraad en de Staten-Generaal.
  2. Samenkomsten die nodig zijn voor de continuering van de dagelijkse werkzaamheden van instellingen, bedrijven en andere organisaties (max honderd personen).
  3. Uitvaarten en huwelijksvoltrekkingen (max dertig personen).
  4. Samenscholingen van religieuze of levensbeschouwelijke aard (max dertig personen).

Bij deze samenscholingen geldt dat deze mogen doorgaan als alle hygiënemaatregelen ter bestrijding van het coronavirus in acht worden genomen en de betrokken personen minimaal 1,5 meter afstand tot elkaar houden.

Het kabinet beoogt met deze maatregelen een volledige 'lockdown' te voorkomen en het dagelijks leven zo goed mogelijk te laten doorgaan. Voor situaties die niet onder een van de vier hiervoor genoemde uitzonderingen vallen, geldt dat samenscholingen van drie of meer personen niet zijn toegestaan. Dit geldt niet voor personen uit hetzelfde huishouden. Ook kinderen tot en met twaalf jaar zijn van dit samenscholingsverbod uitgezonderd. Voor iedereen geldt, ongeacht in welke situatie, de 1,5 meter-regel.

Juridische basis coronamaatregelen

Het spreekt voor zich dat dit soort ingrijpende maatregelen niet zonder een wettelijke basis kunnen worden opgelegd. In het navolgende zal de juridische basis van de coronamaatregelen nader worden toegelicht.

Noodverordening

In een hoogst uitzonderlijke situatie, zoals een ramp, kan de burgemeester op grond van artikel 175 van de Gemeentewet een noodbevel uitvaardigen of een noodverordening vaststellen (artikel 176 Gemeentewet). Een ‘ramp’ wordt onder artikel 1 van de Wet veiligheidsregio’s omschreven als “een gebeurtenis waarbij het leven en de gezondheid van veel personen in ernstige mate zijn geschaad of worden bedreigd en waarbij een gecoördineerde inzet van diensten of organisatie van verschillende disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken”. Het is aannemelijk dat het coronavirus onder deze definitie kan worden geschaard. 

In crisistijd is naast de burgemeester ook de voorzitter van een Nederlandse veiligheidsregio bevoegd tot het nemen van maatregelen. Doorgaans is de burgemeester van de grootste gemeente binnen de regio de voorzitter van een van de 25 veiligheidsregio’s. De bevoegdheden van de voorzitter van de veiligheidsregio zijn gebaseerd op artikel 39 van de Wet veiligheidsregio’s. Dit artikel bepaalt dat in geval van een ramp of crisis of van een ernstige vrees voor het ontstaan daarvan, de voorzitter van de veiligheidsregio bevoegd is om gebruik te maken van (onder meer) de noodbevoegdheden zoals neergelegd in de artikel 175 en 176 van de Gemeentewet. Daarnaast is er ook een bevoegdheid tot het geven van voorschriften van technisch-hygiënische aard, zoals de informatieborden die op verschillende openbare plekken zijn geplaatst. Deze bevoegdheid is neergelegd in artikel 47 van de Wet publieke gezondheid.

Samenscholingsboete

Inmiddels hebben meerdere veiligheidsregio’s een noodverordening vastgesteld waar het samenscholingen betreft. Zo is recentelijk een noodverordening vastgesteld voor de regio Haaglanden. Degenen die in strijd handelen met een van deze noodverordening kunnen op grond van artikel 443 van het Wetboek van Strafrecht worden gestraft met een hechtenis van maximaal drie maanden of met een geldboete ter hoogte van €4.350.

Ook kan op basis van artikel 125 Gemeentewet in verband met artikel 39 Wet veiligheidsregio’s een bestuurlijke boete, last onder bestuursdwang of een dwangsom worden opgelegd.

Wat betekent het samenscholingsverbod voor u?

Als u zich met 3 of meer personen in de publieke ruimte ophoudt kunt u worden beboet. Als u met meer dan 2 personen op straat loopt of zich in een openbaar gebouw bevindt en/ of geen gepaste afstand van elkaar houdt, kan de gemeente u op basis van een noodverordening een bestuurlijke boete opleggen. De hoogte van de boete zal verschillen. Voor personen zal de boete lager zijn dan voor bedrijven. U kunt bezwaar maken tegen een boetebeschikking, binnen de termijn van zes weken na oplegging ervan.

Gezien de ernstige gevolgen van een verdere verspreiding van het coronavirus, is het goed dat gemeentes, respectievelijk veiligheidsregio’s handhavend optreden. Echter, het valt niet uit te sluiten dat er ten onrechte bestuurlijke boetes worden opgelegd of dat een boete niet in verhouding staat tot de ernst van de overtreding. Hoe wordt omgegaan met situaties waarin u met een ander persoon op straat bent en iemand te dicht bij u komt staan. Wie krijgt dan een boete en waarom ? U of de personen die geen gepaste afstand hielden? Of krijgt iedereen een boete?

Ook bedrijven kunnen een boete riskeren. Zo is het niet ondenkbaar dat een bedrijf een boete wordt opgelegd omdat ten tijde van de controle net één persoon te veel in het kantoorgebouw aanwezig was. Vooralsnog is het onduidelijk of rekening zal worden gehouden met de mate van overschrijding. Zo zou betoogd kunnen worden dat één persoon te veel minder zwaar wordt beboet dan een overschrijding van 10 personen.

Niet eens met samenscholingsboete?

Heeft de gemeente u een samenscholingsboete opgelegd en bent u het daar niet mee eens, neemt u contact met ons op. Wij zullen nagaan in hoeverre het nut heeft om tegen de boete in verzet te gaan.

Ingeval u door de gemeente een boete, last onder dwangsom of last onder bestuursdwang is opgelegd, kan ons team Bestuursrecht u helpen. Het is mogelijk om tegen een handhavingsmaatregel van de gemeente bezwaar aan te tekenen. Onder deze link treft u een voorbeeld aan van een bezwaarschrift dat u kunt gebruiken en zelf kunt indienen. Voor advies over het indienen van een bezwaarschrift, kunt u contact met ons opnemen.

Gepubliceerd op: 9 april 2020 in Bestuursrecht
Vragen?
Neem contact op met Janina (J.E.) Hamann
Coronavirus: samenscholingsverbod
Delen:

Nieuwsbrief

Op de hoogte blijven? Wij sturen periodiek een gratis nieuwsbrief met actualiteiten op juridisch gebied. Door uw e-mailadres in te vullen geeft u toestemming voor het ontvangen van onze nieuwsbrief. Deze toestemming kunt u altijd intrekken, door op de unsubscribe link te klikken onderaan de e-mails die u van ons ontvangt. Lees ons Privacy Statement voor meer informatie over hoe wij omgaan met uw persoonsgegevens.