De stem van het kind in juridische procedures: recht of formaliteit?

Internationale Dag van de Rechten van het Kind | 20 november 2025

Elk kind heeft recht op een stem. Dat recht is vastgelegd in artikel 12 van het VN-Kinderrechtenverdrag: kinderen mogen hun mening geven in alle zaken die hen aangaan, en die mening moet serieus worden genomen.

In Nederland komt dit onder meer tot uiting in het recht om gehoord te worden in familiezaken: kinderen vanaf twaalf jaar mogen met de rechter spreken over kwesties als gezag, omgang of verblijf en vanaf 16 jaar ook over onderhoudsbijdrage die voor hen wordt vastgesteld. Maar in de praktijk rijst steeds vaker de vraag: wordt er echt geluisterd naar het kind, of blijft het bij een formeel gesprek?

Van horen naar luisteren

Een gesprek met een kind in een juridische procedure vraagt om meer dan naleving van regels. Het vraagt om tijd, aandacht en de juiste toon. Kinderen moeten begrijpen wat er gebeurt en ervaren dat hun mening ertoe doet. Alleen dan wordt het recht om gehoord te worden ook werkelijk betekenisvol.

Advocaten en mediators spelen hierin een belangrijke rol: zij kunnen uitleggen wat het gesprek inhoudt, wat er met de inbreng van het kind gebeurt en hoe beslissingen tot stand komen. Zo ontstaat vertrouwen, in plaats van afstand.

Bescherming en autonomie

Het recht biedt kaders, maar de menselijke benadering bepaalt de waarde ervan. Rechters en advocaten moeten zich er van bewust zijn dat de loyaliteit van het kind naar de ouders ook kan betekenen dat zij niet altijd het achterste van hun tong laten zien, uit angst voor repercussies van hun ouders, of dat zij juist heel erg gestuurd kunnen worden in hun antwoorden, omdat zij de ouder bij wie ze wonen willen pleasen. Het benoemen van een bijzonder curator, die de tijd heeft om één of meerdere keren op een rustig moment met het kind op een kindvriendelijke locatie te spreken over wat het kind beweegt, kan bijdragen aan het echt begrijpen van wat een kind vindt of voelt en tegelijkertijd ook de eigen stem in de procedure te laten horen. Het blijft een evenwichtsoefening: enerzijds het beschermen van het kind, anderzijds het erkennen van zijn of haar zelfstandige stem. Luisteren naar een kind betekent niet altijd meegaan in zijn wens, maar wel recht doen aan zijn perspectief.

Raadgevers van deze tijd

Bij Delissen Martens geloven wij dat het recht pas echt recht doet aan het kind als we verder kijken dan de letter van de wet. Dat vraagt om kennis, betrokkenheid en oog voor de samenleving van vandaag.

In de week van de Internationale Dag van de Rechten van het Kind staan wij stil bij het belang van luisteren — écht luisteren — naar wat kinderen te zeggen hebben. Want hun stem verdient niet slechts een moment, maar een blijvende plaats in het recht van nu.

Meer weten over kinderrechten in het familierecht

Vraagt u zich af hoe de stem van het kind wordt meegenomen in familierechtelijke procedures, of wilt u hierover van gedachten wisselen? Onze familierechtadvocaten beschikken over ruime ervaring met deze thema’s en denken graag mee over passende oplossingen. U kunt altijd contact opnemen met ons kantoor voor meer informatie of overleg.