Internationaal huwelijk: juridische aandachtspunten bij de liefde over grenzen

Het begint bij het begin: u heeft de ware ontmoet en de volgende stap dient zich aan: samenwonen of trouwen. Waar en hoe dit huwelijk plaatsvindt – een intieme ceremonie in een Zuid-Italiaans dorpje of een grootschalige bruiloft in Nederland – is vaak onderwerp van veel gesprekken. Minder besproken, maar juridisch minstens zo belangrijk, is het huwelijksvermogensregime.

Huwelijkse voorwaarden: meer dan een formaliteit

Veel stellen realiseren zich niet dat, als zij zonder huwelijkse voorwaarden in Nederland trouwen, zij automatisch vallen onder de beperkte gemeenschap van goederen. Daarbij wordt zelden stilgestaan bij een rechtskeuze voor het huwelijksvermogensregime of een forumkeuze voor de bevoegde rechter. Bij ontbreken daarvan bepaalt de wet, vaak met behulp van Europese verordeningen en verdragen, welk recht van toepassing is en welke rechter bevoegd is bij geschillen. 

Nationale of internationale situatie?

Voor echtparen die hun leven in Nederland doorbrengen, is de situatie doorgaans overzichtelijk: het Nederlandse huwelijksvermogensrecht is van toepassing en de Nederlandse rechter is bevoegd bij een eventuele echtscheiding. Dit geldt ook als het huwelijk zelf in het buitenland is voltrokken, maar het echtpaar zich in Nederland vestigt. Voor hen is alleen van belang dat  het huwelijk in Nederland wordt ingeschreven.

Maar hoe zit het met internationale koppels of echtparen die zich elders vestigen? Kunnen zij een beroep doen op de Nederlandse rechter? En vooral: welk recht is op hun huwelijksvermogen van toepassing?

Toepasselijk recht bij internationale huwelijken

Er bestaan veel misverstanden over het toepasselijk recht. Zo wordt vaak gedacht dat de plaats van de huwelijksvoltrekking of de nationaliteit van de echtgenoten bepalend is. Voor een Frans//Oostenrijks echtpaar dat gehuwd is in Parijs, maar zich daarna vestigt in Oostenrijk, betekent het niet per definitie dat het Franse recht van toepassing is. Ook op het huwelijk van het  Nederlands echtpaar woonachtig in Singapore is niet zonder meer Nederlands recht van toepassing.  Beslissend is onder meer of het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978 of de  Verordening huwelijksvermogensstelsels (EU) 2016/1103 van toepassing is.

• Huwelijken gesloten tussen 1 september 1992 en 29 januari 2019:
  Het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978 bepaalt het toepasselijk recht. Dit verdrag geldt altijd, ongeacht de nationaliteit van het echtpaar. Nederland past de regels van het verdrag toe, zelfs als het land van het echtpaar geen onderdeel is van het verdrag. Ook als het verdrag verwijst naar het recht van een land dat niet meedoet, zal de Nederlandse rechter dat toch toepassen. Als partijen zelf een keuze hebben gemaakt voor het toepasselijke recht op hun huwelijksvermogen, geldt dat gekozen recht.  Doen ze dat niet dan gelden de regels van het verdrag.  Bij verschillende nationaliteiten geldt het recht van de eerste gemeenschappelijke woonplaats na het huwelijk. Voor het Frans/ Oostenrijkse echtpaar dat gehuwd is in Parijs betekent dit het volgende. Verhuizen zij binnen zes maanden na het huwelijk naar Oostenrijk, dan is het Oostenrijkse recht van toepassing. Wonen zij echter eerst een jaar in Parijs en verhuizen zij daarna naar Oostenrijk, dan geldt dat Frankrijk het eerste huwelijksdomicilie van de echtgenoten is en dat Frans recht van toepassing is. Hebben de echtgenoten dezelfde nationaliteit, dan geldt meestal dat nationale recht, tenzij zij langer dan tien jaar elders wonen.
• Huwelijken gesloten na 29 januari 2019:
  De Europese Verordening Huwelijksvermogensstelsels is van toepassing. Hoofdregel is het recht van de eerste gezamenlijke woonplaats na huwelijksvoltrekking. Bij ontbreken daarvan geldt de gemeenschappelijke nationaliteit op het moment van de huwelijkssluiting. Ontbreekt ook dat, dan wordt gekeken naar het land waarmee de echtgenoten de nauwste band hebben.

Nationaliteitsland versus woonplaatsland

Let op: niet elk land hanteert dezelfde regels. Nederland is een zogenoemd nationaliteitsland, waardoor voor Nederlandse echtparen in het buitenland toch vaak Nederlands recht geldt bij de afwikkeling van hun huwelijksvermogen. Frankrijk daarentegen is een woonplaatsland, waardoor voor echtparen met de Franse nationaliteit vaak juist de eerste huwelijkswoonplaats bepalend is voor het toepasselijke recht op de afwikkeling van het huwelijksvermogen.

Waarom juridisch advies essentieel is

Het ontbreken van huwelijkse voorwaarden kan grote gevolgen hebben bij een echtscheiding of overlijden. Internationale stellen lopen bovendien het risico dat meerdere rechtsstelsels door elkaar spelen, met complexe en soms onverwachte uitkomsten.

Daarom adviseren wij om tijdig juridisch advies in te winnen en huwelijkse voorwaarden vast te leggen die passen bij uw persoonlijke en internationale situatie.

Neem contact op met onze specialisten

Heeft u vragen over uw internationale huwelijk, het opstellen van huwelijkse voorwaarden, of wilt u weten welk recht op uw situatie van toepassing is? Neemt u dan contact op met Sandra Verburgt, sectie Internationaal Familierecht. Zij staat u graag te woord.