Naamrecht in Nederland: welke achternaam krijgt uw kind?

Welke achternaam een kind krijgt, lijkt soms een praktische keuze. In werkelijkheid raakt naamrecht aan identiteit, afstamming, familiebanden en persoonlijke erkenning. Zeker wanneer ouders het niet eens worden over de achternaam van hun kind, kan dit tot ingewikkelde juridische en emotionele vragen leiden.

Sinds 1 januari 2024 is het Nederlandse naamrecht gewijzigd. Ouders kunnen hun eerste kind dat op of na die datum wordt geboren ook een gecombineerde achternaam geven: een achternaam die bestaat uit de achternamen van beide ouders. Deze keuze is niet verplicht, maar biedt ouders meer ruimte om beide familienamen zichtbaar te maken.

In deze blog leggen wij uit hoe het naamrecht werkt, welke keuzes ouders hebben en wat er speelt wanneer ouders geen overeenstemming bereiken.

Wat is naamrecht?

Naamrecht gaat over de regels voor de voornaam en achternaam van een persoon. In Nederland heeft iedere persoon één of meer voornamen en een geslachtsnaam, ook wel achternaam genoemd.

Een naam heeft meer dan alleen een administratieve functie. Een naam zegt iets over iemands identiteit, familiegeschiedenis en plaats binnen een gezin. Juist daarom kan de keuze voor een achternaam gevoelig zijn, bijvoorbeeld bij erkenning, scheiding, samengestelde gezinnen of internationale families.

Welke voornaam mag u uw kind geven?

Ouders mogen in beginsel zelf de voornaam van hun kind kiezen. Die vrijheid is niet onbeperkt. Een voornaam mag niet ongepast zijn en mag ook niet gelijk zijn aan een bestaande achternaam, tenzij die achternaam ook als gebruikelijke voornaam voorkomt.

De ambtenaar van de burgerlijke stand kan een voornaam weigeren als deze in strijd is met de wettelijke regels.

Welke achternaam kan een kind krijgen?

Ouders kunnen voor hun kind kiezen uit verschillende achternamen. Sinds de wijziging van het naamrecht per 1 januari 2024 zijn de mogelijkheden verruimd. Ouders kunnen kiezen voor:

1. de achternaam van de moeder;
2. de achternaam van de vader;
3. de achternaam van de duomoeder;
4. een gecombineerde achternaam van beide ouders.

Een gecombineerde achternaam bestaat uit maximaal twee naamdelen. De volgorde kunnen ouders zelf bepalen. De gekozen achternaam voor het eerste kind geldt in beginsel ook voor volgende kinderen van dezelfde ouders.

Wat is een gecombineerde achternaam?

Een gecombineerde achternaam is een achternaam die bestaat uit de achternamen van beide ouders. Bijvoorbeeld: Jansen De Vries of De Vries Jansen.

De wet biedt ouders daarmee meer keuzevrijheid. Deze wijziging sluit aan bij maatschappelijke ontwikkelingen waarin beide ouders vaker zichtbaar willen zijn in de achternaam van hun kind.

De gecombineerde achternaam is niet verplicht. Ouders kunnen dus nog steeds kiezen voor één achternaam.

Wat als ouders geen keuze maken?

Wanneer ouders geen gezamenlijke keuze maken, bepaalt de wet welke achternaam het kind krijgt. Dit wordt ook wel de vangnetbepaling genoemd.

Welke achternaam het kind dan krijgt, hangt af van de gezinssituatie.

Kind geboren binnen huwelijk of geregistreerd partnerschap

Wordt een kind geboren binnen een huwelijk of geregistreerd partnerschap van een moeder en vader, dan kunnen de ouders kiezen voor de achternaam van de moeder, de achternaam van de vader of een gecombineerde achternaam.

Maken zij geen keuze, dan krijgt het kind volgens de wettelijke hoofdregel de achternaam van de vader.

Kind geboren buiten huwelijk of geregistreerd partnerschap

Wordt een kind buiten huwelijk of geregistreerd partnerschap geboren, dan krijgt het kind in beginsel de achternaam van de moeder.

Bij erkenning kunnen ouders samen kiezen voor een andere achternaam of voor een gecombineerde achternaam. Daarvoor is wel een gezamenlijke keuze nodig.

Ouders van gelijk geslacht

Bij ouders van gelijk geslacht hangt de naamkeuze af van de juridische positie van de ouders, bijvoorbeeld of sprake is van een donorverklaring, erkenning of juridisch ouderschap. Ook dan kan onder voorwaarden worden gekozen voor de achternaam van één ouder of een gecombineerde achternaam.

Omdat de regels per situatie verschillen, is het verstandig om tijdig te laten beoordelen welke mogelijkheden in uw geval bestaan.

Wat als één ouder niet instemt met een gecombineerde achternaam?

In de praktijk ontstaan juist hierover geschillen. Een ouder wil bijvoorbeeld graag dat het kind ook zijn of haar achternaam draagt, terwijl de andere ouder daarmee niet instemt.

Op dit moment voorziet de wet niet in een eenvoudige mogelijkheid om via de rechter vervangende toestemming te krijgen voor een gecombineerde achternaam als de andere ouder niet meewerkt. De wet gaat uit van een gezamenlijke keuze van ouders.

Dat betekent dat één ouder de keuze voor een gecombineerde achternaam in veel gevallen kan blokkeren.

Kan de rechter ingrijpen bij een geschil over de achternaam?

De vraag of dit nog past bij het huidige naamrecht ligt inmiddels voor aan de Hoge Raad. De rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft op 3 maart 2026 prejudiciële vragen gesteld over de vangnetbepaling en het ontbreken van een duidelijke rechtsingang voor ouders die het niet eens worden over de achternaam van hun kind. De rechtbank vraagt zich onder meer af of dit verenigbaar is met het recht op eerbiediging van het privé- en familieleven en het discriminatieverbod.

De Hoge Raad moet hierover nog duidelijkheid geven. Tot die tijd blijft het uitgangspunt dat ouders samen een naamkeuze moeten maken en dat de rechter op dit moment geen ruimte heeft om in te grijpen.

Waarom is deze ontwikkeling belangrijk?

De achternaam van een kind raakt aan meer dan registratie in de burgerlijke stand. Het gaat ook om erkenning, verbondenheid en de plaats van het kind binnen beide families.

Voor ouders kan het moeilijk te accepteren zijn wanneer hun achternaam niet wordt doorgegeven, zeker wanneer zij wel juridisch ouder zijn of een actieve rol in het leven van het kind hebben. Tegelijkertijd kan de andere ouder goede redenen hebben om niet met een bepaalde naamkeuze in te stemmen.

Het naamrecht bevindt zich daarmee op het snijvlak van familierecht, identiteit en maatschappelijke verandering. Juist daarom is zorgvuldige juridische beoordeling belangrijk.

Wat kunt u doen als u een geschil heeft over de achternaam van uw kind?

Heeft u een geschil over de achternaam van uw kind, dan is het belangrijk om eerst helder te krijgen:

• wat de juridische positie van beide ouders is;
• of sprake is van erkenning, huwelijk, geregistreerd partnerschap of gezamenlijk gezag;
• welke naamkeuze al is vastgelegd;
• of wijziging nog mogelijk is;
• of er ruimte is voor overleg, mediation of een juridische procedure.

In sommige situaties kan overleg tussen ouders alsnog tot een oplossing leiden. In andere gevallen is juridische begeleiding nodig om uw positie en mogelijkheden zorgvuldig in kaart te brengen.

Advies nodig over naamrecht?

Heeft u vragen over de achternaam van uw kind, erkenning, gezag of een geschil met de andere ouder over de naamkeuze? Dan is het verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen. Marit Odink, advocaat familierecht, denkt graag met u mee over uw situatie en de mogelijkheden binnen het huidige naamrecht.

Neem gerust contact  op. Wij helpen u graag om uw juridische positie zorgvuldig in kaart te brengen.