Ondernemer én gezin: hoe beschermt u uw bedrijf bij relatieveranderingen?

De Dag van het Gezin is een moment om stil te staan bij wat een gezin betekent: verbondenheid, vertrouwen en gezamenlijke toekomstplannen. Voor ondernemers is het bedrijf vaak net zo verweven met het leven als het gezin zelf. Een scheiding of relatiebreuk heeft dan ook niet alleen emotionele gevolgen, zij kan diep ingrijpen in de continuïteit van de onderneming. Juist daarom is het essentieel om tijdig stil te staan bij de juridische én financiële bescherming van wat u heeft opgebouwd.

Waar privé en zakelijk door elkaar lopen

De grens tussen privé en werk is voor veel ondernemers dun. Er wordt privévermogen in de onderneming gestoken, de partner werkt mee of het hele gezin is afhankelijk van de bedrijfsinkomsten. Dat gaat meestal goed, totdat de relatie onder druk komt te staan. Dan wordt pas duidelijk hoe belangrijk het is wat er juridisch en financieel is vastgelegd. Vragen als "van wie is het bedrijf?" en "wat moet er verdeeld worden?" worden dan ineens heel concreet.

Wat de wet zegt — en wat u zelf kunt regelen

Het antwoord op die vragen hangt in de eerste plaats af van het huwelijksvermogensrecht. Voor huwelijken gesloten op of na 1 januari 2018 geldt in Nederland de beperkte gemeenschap van goederen: vermogen dat u vóór het huwelijk had opgebouwd, inclusief een bestaande onderneming, blijft in beginsel van u. Maar waardestijging van de onderneming tijdens het huwelijk kan in sommige gevallen toch tot aanspraken leiden, afhankelijk van hoe de financiën zijn gestructureerd. Voor huwelijken van vóór 2018 geldt de algehele gemeenschap van goederen, waarbij de onderneming in beginsel gemeenschappelijk eigendom is geworden.

Dit betekent dat de situatie per ondernemer sterk kan verschillen. Wie getrouwd is zonder huwelijkse voorwaarden, maar ook wie dat wél heeft, doet er goed aan te laten toetsen of de huidige afspraken nog aansluiten bij de huidige werkelijkheid.

Huwelijkse voorwaarden: geen romantiek, wel noodzaak

Het opstellen van huwelijkse voorwaarden wordt soms als ongemakkelijk ervaren, maar het is in feite niets anders dan goed ondernemerschap: risico's beheersen voordat ze zich voordoen. Met huwelijkse voorwaarden kunt u onder meer regelen dat de onderneming privévermogen blijft, hoe wordt omgegaan met waardestijging van het bedrijf, en hoe vergoedingsrechten worden vastgelegd. Vergoedingsrechten spelen een rol wanneer vanuit privévermogen van één partner wordt geïnvesteerd in een gemeenschappelijk of zakelijk vermogensbestanddeel — zonder vastlegging kan hierover achteraf forse discussie ontstaan.

Zonder duidelijke afspraken kan de wet leiden tot uitkomsten die u vooraf niet had voorzien, met mogelijk grote financiële impact — niet alleen voor uzelf, maar ook voor de continuïteit van uw bedrijf.

Expats: ook uw huwelijksvermogensrecht is internationaal

Voor expats en internationaal mobiele ondernemers speelt een extra laag: welk recht is eigenlijk van toepassing op uw huwelijksvermogenregime? Dat wordt bepaald door de EU Huwelijksvermogensrechtverordening, waarbij nationaliteit, gewone verblijfplaats en het moment van huwelijkssluiting een rol spelen. Het is niet vanzelfsprekend dat Nederlands recht altijd van toepassing is, en omgekeerd kan buitenlands recht gelden op vermogen dat u in Nederland heeft opgebouwd. Een rechtskeuze in de huwelijkse voorwaarden biedt hier duidelijkheid en voorkomt verrassingen.

Samenwonen: minder geregeld, meer risico

Wie samenwoont zonder huwelijk, denkt soms dat er weinig geregeld hoeft te worden. In werkelijkheid is er juist mínder automatisch vastgelegd, waardoor sneller onduidelijkheid ontstaat over investeringen in de onderneming of aanspraken van de partner. Wettelijke bescherming die gehuwden wel hebben, geldt voor samenwoners niet automatisch. Een samenlevingsovereenkomst die ook de zakelijke verhouding regelt, kan dan veel discussie en procedures voorkomen.

De bedrijfsstructuur: aandelen, zeggenschap en aandeelhoudersovereenkomsten

Heeft u een BV of een familiebedrijf, dan spelen er bovenop het huwelijksvermogensrecht nog aanvullende vragen. Wat gebeurt er met uw aandelen bij een scheiding? Kan een ex-partner stemrechten of invloed binnen de onderneming verkrijgen? Hoe blijft de zeggenschap beschermd? Dit soort zaken wordt geregeld in aandeelhoudersovereenkomsten en statuten, maar in de praktijk blijken die niet altijd meer aan te sluiten bij de actuele situatie. Een periodieke review is dan ook geen luxe.

Voor vermogende particulieren en familiebedrijven is het bovendien zinvol om de verbinding te leggen met testamentaire planning: een uitsluitingsclausule in een testament, of een legaat van aandelen, kan voorkomen dat vermogen via vererving in een (toekomstige) gemeenschap terechtkomt.

Waardebepaling: een onderschat vraagstuk

Bij een scheiding moet de waarde van de onderneming worden vastgesteld. Dat is een complex en soms kostbaar traject, waarbij partijen het lang niet altijd eens zijn over de gehanteerde methode of uitgangspunten. Het vooraf vastleggen van een waarderingsmethode, in huwelijkse voorwaarden of een aandeelhoudersovereenkomst — kan dit traject aanzienlijk eenvoudiger en minder conflictueus maken.

Het gezin als fundament — ook juridisch

De Dag van het Gezin is een goed moment om niet alleen terug te kijken, maar ook vooruit: naar wat u heeft opgebouwd, privé én zakelijk, en hoe u dat beschermt. Dat begint met een paar praktische vragen: zijn mijn afspraken nog actueel? Weet ik wat er met mijn onderneming gebeurt bij een scheiding? Zijn de risico's voor mij en mijn gezin inzichtelijk?

Niemand gaat een relatie aan met het idee dat deze eindigt. Maar voor ondernemers, vermogende particulieren en expats is het verstandig om hier wél bij stil te staan. Niet uit wantrouwen, maar juist om rust en duidelijkheid te creëren, voor uzelf, uw gezin en uw bedrijf.

Wilt u dit goed geregeld hebben?

Twijfelt u of uw onderneming voldoende beschermd is? Of wilt u weten of uw huidige afspraken nog passen bij uw situatie? Neem gerust contact op met Delissen Martens. Wij kijken met u mee,  praktisch, helder en met oog voor zowel uw bedrijf als uw privésituatie.