Vexatoir beslag: wanneer is beslaglegging onrechtmatig?

Wanneer uw klant niet betaalt is beslaglegging een krachtig middel om uw rechten veilig te stellen. Hiermee kan worden voorkomen dat uw klant vermogen wegsluist. Beslaglegging is echter geen middel dat lichtvaardig mag worden ingezet. Wie onterecht beslag legt, kan geconfronteerd worden met forse gevolgen. In de praktijk betekent vexatoir beslag dat de beslaglegger aansprakelijk kan worden gesteld voor de schade die de wederpartij lijdt door het onrechtmatige beslag. Voor ondernemers kan dit niet alleen leiden tot financiële schade, maar ook reputatieschade ligt op de loer.

Wat is vexatoir beslag?

Van vexatoir beslag is bijvoorbeeld sprake wanneer u een beslag laat leggen dat:

• onrechtmatig of onnodig belastend is voor de wederpartij;
• geen juridische grondslag heeft, bijvoorbeeld omdat de vordering ongegrond blijkt;
• disproportioneel is, waardoor de gevolgen niet in verhouding staan tot het belang van de vordering.

Wanneer is beslaglegging onrechtmatig?

Of beslag als vexatoir en daarom onrechtmatig moet worden aangemerkt dient in beginsel te worden beantwoord aan de hand van de concrete omstandigheden ten tijde van de beslaglegging, waaronder 1) de hoogte van de te verhalen vordering, 2) de waarde van de beslagen goederen en 3) de eventueel onevenredig zware wijze waarop de schuldenaar door het beslag op een van die goederen in zijn belangen wordt getroffen.¹

Een beslag kan onder meer in de volgende situaties vexatoir en daarom onrechtmatig zijn:

• Het verzoekschrift bij de rechtbank bevat onjuiste, onvolledige of misleidende informatie;
• De vordering waarop het beslag is gebaseerd, blijkt achteraf ongegrond;
• Het beslag treft de wederpartij onevenredig hard, terwijl er lichtere middelen beschikbaar waren;
• Het beslag is uitsluitend bedoeld als pressiemiddel zonder daadwerkelijke juridische basis.

Gevolgen voor de beslaglegger

Degene die een beslag legt, handelt op eigen risico.² De rechter kan bepalen dat de beslaglegger die onrechtmatig beslag heeft gelegd aansprakelijk is voor alle schade die door het beslag is ontstaan en de proceskosten moet vergoeden. Omdat rechtspraak openbaar is kunt u bovendien reputatieschade oplopen als gevolg van publicatie van de uitspraak waaruit duidelijk zal blijken dat er onterecht beslag is gelegd.

De financiële gevolgen van het voorgaande kunnen fors zijn, zeker wanneer de wederpartij kan aantonen dat sprake is van omzetverlies of contractbreuk door het beslag.

Beslaglegging: een sterk middel, maar met risico’s

Voor ondernemers is beslaglegging vaak een laatste redmiddel om hun positie veilig te stellen. Het is een krachtig en effectief juridisch instrument, maar zonder deskundige begeleiding is de kans op fouten aanwezig. Een verkeerd ingediend verzoek of een disproportionele beslagmaatregel kan leiden tot schadeclaims tegen de beslaglegger zelf.

Daarom is het verstandig een gespecialiseerde advocaat beslag- en executierecht en/of procesrecht te raadplegen. Ook als u zelf geconfronteerd wordt met een beslaglegging.

Hulp nodig bij beslaglegging?

Wilt u beslag laten leggen, of heeft u te maken met een (mogelijk onrechtmatig) beslag op vermogen van uw onderneming? Neem dan contact op met Ard Borsboom, advocaat aansprakelijkheidsrecht en procesrecht bij Delissen Martens.

Wilt u weten op welk vermogen u beslag kunt leggen? Lees dan ook deze blog van Ard Borsboom.

¹ Rechtbank Overijssel 1 maart 2016, ECLI:NL:RBOVE:2016:884, r.o. 4.2.

² Hoge Raad 8 februari 2008, ECLI:NL:HR:2008:BB6196, r.o. 5.4.3.