Wanneer kan Defensie een militair ontslaan wegens ongeschiktheid?

Ontslag bij defensie is een ingrijpende gebeurtenis. Voor militairen geldt een eigen rechtspositie die geregeld is in het Algemeen Militair Ambtenarenreglement (AMAR). Artikel 39 AMAR bepaalt dat een militair onder andere kan worden ontslagen wegens “onbekwaamheid of ongeschiktheid voor de vervulling van zijn functie”. Maar wat betekent dit precies, en hoe beoordeelt defensie of iemand ongeschikt is?

In deze blog leggen wij uit wanneer ontslag wegens ongeschiktheid mogelijk is, hoe de ontslagprocedure verloopt, en wat u kunt doen als u het niet eens bent met een beoordeling of dreigend ontslag.

Wanneer kan een militair ontslagen worden wegens ongeschiktheid?

Onder ongeschiktheid wordt verstaan het ontbreken van eigenschappen, mentaliteit of instelling die nodig zijn om de functie goed te vervullen. Defensie moet de ongeschiktheid aantonen met concrete gedragingen en niet slechts met een algemene indruk of ‘onderbuik gevoel’. (zie o.a. ECLI:NL:CRVB:2015:4802).

Het gaat dus om bewijs van disfunctioneren in de praktijk, bijvoorbeeld door onvoldoende resultaten, onprofessioneel gedrag of structurele problemen in samenwerking.

Hoe verloopt de beoordeling van functioneren bij Defensie?

Als daartoe aanleiding bestaat, kan op verzoek van de militair of zijn/haar functionele chef een beoordeling worden opgemaakt (artikel 28b van het AMAR). Een beoordeling is een belangrijk onderdeel van de ontslagprocedure.

De beoordeling moet voldoen aan een aantal eisen. Zo moet het beoordelingstijdvak minimaal zes maanden en maximaal twee jaar zijn. De beoordeling mag alleen zijn gebaseerd op het handelen van de militair tijdens dit tijdvak. Bij de beoordeling wordt onder andere gekeken naar:

• kwaliteit van het werk;
• inzet;
• gedrag;
• initiatief;
• integriteit;
• samenwerking;
• verantwoordelijkheidsbesef.

De eerste beoordelaar (functionele chef) maakt de beoordeling en de tweede beoordelaar (commandant) stelt de beoordeling vast waarbij ook wordt gekeken naar eventueel door de militair ingediende bedenkingen tegen deze beoordeling.

Een beoordeling mag slechts worden vastgesteld als binnen het tijdvak minimaal één functioneringsgesprek heeft plaatsgevonden of als met de militair op een andere manier is gesproken over het functioneren, bijvoorbeeld tijdens informele gesprekken tussen de militair en zijn directe leidinggevende. De inhoud van de beoordeling mag voor de militair niet als een verrassing komen.

Wat als een militair het niet eens is met de beoordeling?

Een militair kan bezwaar maken tegen de beoordeling en tegen de beslissing van defensie op dit bezwaar beroep instellen bij de rechtbank Den Haag. Rechters kijken daarbij niet naar elk detail, maar naar de vraag of de beoordeling voldoende onderbouwd en consistent is.

Voorbeeld: de rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2017:3002) liet een ontslag wegens ongeschiktheid in stand, omdat defensie de kritiekpunten concreet had onderbouwd en de militair dit onvoldoende kon weerleggen.

Krijgt een militair altijd een verbeterkans?

Ja, in principe moet een militair op zijn disfunctioneren worden aangesproken en de kans krijgen zich te verbeteren (ECLI:NL:CRVB:2014:3552).

Er zijn echter uitzonderingen, bijvoorbeeld bij vertrouwensfuncties zoals geestelijk verzorgers: een geestelijk verzorger moet zelfstandig kunnen werken en kan niet onder dagelijks toezicht worden gesteld. Wie in zo’n rol niet zelfstandig professionele grenzen kan bewaken, hoeft geen verbeterkans te krijgen volgens de bestuursrechter (ECLI:NL:CRVB:2014:3552).

Herplaatsing binnen defensie: functie elders

Voordat defensie daadwerkelijk tot ontslag wegens ongeschiktheid overgaat, moet worden onderzocht of er mogelijkheden zijn voor herplaatsing, bijscholing of omscholing (artikel 43 van het AMAR).

Pas wanneer er geen passende functie beschikbaar is of de militair een aangeboden functie weigert, kan ontslag volgen.

Conclusie

Ontslag bij Defensie wegens ongeschiktheid is aan strikte regels gebonden. Defensie moet disfunctioneren aantonen, u een verbeterkans bieden en herplaatsingsmogelijkheden onderzoeken. Bent u het niet eens met een beoordeling of vreest u ontslag? Schakel dan tijdig juridische hulp in.

📌 Hulp nodig bij ontslag of negatieve beoordeling Defensie?

Neem dan contact op met onze advocaten militair ambtenarenrecht in Den Haag. Wij staan militairen in heel Nederland bij en zorgen dat uw rechtspositie maximaal wordt beschermd.