Werknemersparticipatie (deel 2): aandelen

In het eerste deel van onze blogreeks bespraken wij wat werknemersparticipatie inhoudt en welke vormen er zijn. In dit vervolg richten wij ons op de meest vergaande vorm, namelijk participatie door middel van aandelen. Het echte mede-eigenaarschap. In een volgend blog zullen we nader ingaan op werknemersparticipatie via stemrechtloze aandelen en certificaten van aandelen.

Algemeen

Aan het houden van aandelen zijn binnen kapitaalvennootschappen (zoals BV’s, NV’s en vergelijkbare buitenlandse rechtspersonen) verschillende rechten verbonden, waaronder stemrecht, recht op dividend en deelname in waardestijging. In de kern onderscheiden we drie hoofdvormen:

• Gewone aandelen – stemrecht én winstrecht;
• Winstrechtloze aandelen – uitsluitend stemrecht;
• Stemrechtloze aandelen – uitsluitend winstrecht.

De winstrechtloze variant laten wij buiten beschouwing. Aangezien aan deze aandelen geen recht op winst is verbonden, achten wij deze minder geschikt voor toepassing binnen een werknemersparticipatie.

Waarom aandelen?

Aandelen zijn de meest vergaande manier om werknemers te laten meedelen in het succes van de onderneming. De werknemer wordt niet alleen financieel betrokken omdat hij via dividend gerechtigd wordt tot de winst en meedeelt in waardestijging, maar wordt ook juridisch mede-eigenaar. Dat versterkt de binding, motiveert en bevordert een ondernemende houding.

Aandelenparticipatie is dan ook met name geschikt voor werknemers die een wezenlijke bijdrage leveren aan de groei van de organisatie en waarvan verwacht wordt dat zij langdurig aan boord blijven.

Gewone aandelen: volledig mede-eigenaarschap

Bij gewone aandelen verkrijgt de werknemer dezelfde rechten als iedere andere aandeelhouder zoals stemrecht in de algemene vergadering, recht op dividend en waardestijging, recht op informatie en inzage in bepaalde stukken van de onderneming.

Hoe werkt het in de praktijk?

De uitgifte van aandelen verloopt altijd via de notaris. Nadere afspraken worden vastgelegd in een aandeelhoudersovereenkomst, waarin doorgaans onderwerpen worden geregeld als:

• (Reverse) vesting: de werknemer “verdient” de aandelen geleidelijk over tijd;
• Leaver-bepalingen: wat gebeurt er bij vertrek (good leaver / bad leaver); en
• Waarderingsregels: hoe wordt de prijs bij terugkoop bepaald.

Fiscale aandachtspunten

Bij elke vorm van werknemersparticipatie is van belang om te kijken wat voor fiscale gevolgen de werknemersparticipatie heeft.

Voorafgaand aan de uitgifte van aandelen moet de waarde in het economische verkeer (WEV) worden vastgesteld. Bij werknemersparticipatie is het verstandig deze waarde vooraf met de Belastingdienst af te stemmen om discussie achteraf te voorkomen.

Worden aandelen uitgegeven tegen een lagere prijs dan de WEV, dan geldt het verschil als loon (box 1), waarover de BV loonheffingen moet afdragen.

Daarnaast kan het zijn dat door de wijze van financiering van de onderneming en/of de wijze van de participatie van de werknemer, danwel de bijzondere voorwaarden die aan de aandelen zijn gekoppeld zijn, de aandelen als een lucratief belang worden aangemerkt. In die situatie worden dividend en waardestijgingen eveneens belast in box 1.

Is geen lucratief belang aan de orde, dan geldt:

• bij een belang van ≥ 5%: belasting in box 2 (aanmerkelijk belang);
• bij een belang van < 5%: belasting in box 3, forfaitair of, sinds kort mogelijk, op basis van werkelijk rendement (evenals als op basis van het wetsvoorstel dat ziet op de inkomsten uit sparen en beleggen). Omdat dit werkelijk rendement ook niet gerealiseerde waardestijgingen betreft, is dit een belangrijk aandachtspunt.

De BV moet bovendien dividendbelasting inhouden op dividenduitkeringen, ongeacht de box waarin de werknemer wordt belast.

Tot slot

Aandelen zijn krachtige instrumenten om werknemers duurzaam te binden. Deze vorm van werknemersparticipatie vraagt echter om een zorgvuldige juridische en fiscale inrichting. Met goede afspraken over waardering, vesting en vertrek worden discussies achteraf voorkomen en blijft de regie bij de ondernemer.

Juridisch advies over werknemersparticipatie met aandelen

Wilt u werknemers laten delen in het eigendom van uw onderneming? Onze ondernemingsrechtadvocaten en fiscalisten helpen u bij het opzetten van een werknemersparticipatieplan dat past bij uw organisatie, met oog voor zeggenschap, waardering en fiscale gevolgen.

Lees ook deze aanvullende blog over werknemersparticipatie met aandelen.