Ook een militair kan – net als iedere burger – worden verdacht van het plegen van een strafbaar feit, zoals mishandeling, diefstal of rijden onder invloed. Voor militairen gelden echter aanvullende strafrechtelijke regels, vastgelegd in het Wetboek van Militair Strafrecht (WvMS).
Daarin staan gedragingen opgenomen die specifiek voor militairen strafbaar zijn gesteld, zoals:
Deze gedragsnormen zijn strafrechtelijk gesanctioneerd. Dat betekent dat een militair aan meer strafrechtelijke regels is gebonden dan een gewone burger. De bijzondere positie van de militair maakt dat een strafrechtelijke verdenking vaak verder reikt dan alleen de strafzaak zelf: de gevolgen kunnen ook de rechtspositie en dus ook de loopbaan raken.
Wanneer een militair wordt verdacht van een strafbaar feit, is het in de meeste gevallen de Koninklijke Marechaussee (KMar) die het onderzoek uitvoert en de verdachte verhoort.
Een belangrijk verschil met een burger die als verdachte wordt verhoord is dat verklaringen van een militair die tijdens het verhoor worden afgelegd vaak ook bij zijn commandant terechtkomen. De KMar verstrekt aan Defensie gegevens over de betrokkenheid van een militair bij een verdenking van bijvoorbeeld een misdrijf of een overtreding van de Opiumwet.
Daarnaast ontvangt Defensie via de verbindingsofficier van het Openbaar Ministerie in Arnhem relevante strafvorderlijke gegevens. Op basis van deze informatie kan de commandant besluiten tot het opleggen van een ordemaatregel (zoals een schorsing) of een rechtspositionele maatregel (zoals een ambtsbericht of ontslag).
Een militair moet zich daarom goed realiseren dat verklaringen die hij tijdens een verhoor aflegt, invloed kunnen hebben op zowel zijn strafzaak als zijn rechtspositie. In feite loopt de militair daarmee het risico op twee parallelle juridische trajecten.
In een strafzaak heeft iedere verdachte het recht om te zwijgen – dat geldt ook voor militairen. Toch ligt dat binnen Defensie vaak gevoeliger. Verantwoording afleggen is immers een kernwaarde binnen het militaire ambt.
Wanneer een militair zich beroept op zijn zwijgrecht bij een hoorzitting bij de commandant, kan dit hem later in het traject worden tegengeworpen.
Een zorgvuldige proceshouding is daarom cruciaal: wat u zegt of juist niet zegt, kan zowel uw strafrechtelijke positie als uw rechtspositie beïnvloeden. Een gespecialiseerd advocaat kan u hierin adviseren en begeleiden.
Wordt een militair strafrechtelijk vervolgd, dan wordt de zaak behandeld door de militaire kamer van de rechtbank Gelderland in Arnhem.
Deze rechtbank kent verschillende rechters die gespecialiseerd zijn in militaire strafzaken:
Daarnaast behandelt de militaire kamer ook tuchtzaken in hoger beroep.
Het hoger beroep in militaire strafzaken wordt behandeld door de militaire kamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden.
Een strafrechtelijke verdenking of veroordeling kan ingrijpende gevolgen hebben voor de militaire loopbaan.
Naast een mogelijke rechtspositionele maatregel (zoals ontslag) kan een veroordeling leiden tot intrekking van de Verklaring van Geen Bezwaar (VGB) door de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD).
Zonder geldige VGB kan een militair geen vertrouwensfunctie vervullen, zoals bedoeld in de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo).
Het verlies van de VGB leidt in de praktijk vaak tot ontheffing uit de functie en ontslag.
Juist daarom is het van groot belang om vanaf het eerste moment gespecialiseerde rechtsbijstand te krijgen – door advocaten die niet alleen het strafrecht beheersen, maar ook de militaire context en rechtspositionele gevolgen volledig begrijpen.
Bent u als militair verdacht van een strafbaar feit? Onze advocaten militair strafrecht staan u graag bij, deskundig, zorgvuldig en met begrip voor uw positie. Zij beschikken over uitgebreide kennis van het militair strafrecht en jarenlange ervaring in het bijstaan van militairen, zowel tijdens het opsporingsonderzoek als tijdens de behandeling van de strafzaak op zitting bij de militaire strafrechter. Wij begrijpen de bijzondere positie van de militair en de samenloop tussen het strafrecht en het militair ambtenarenrecht.
Wat gebeurt er wanneer een militair weigert om op uitzending te gaan? Wat zijn de gevolgen van het weigeren voor de loopbaan van een militair? En kan defensie daadwerkelijk overgaan tot ontslag?
In deze blog leggen wij uit wanneer ontslag wegens ongeschiktheid mogelijk is, hoe de ontslagprocedure verloopt, en wat u kunt doen als u het niet eens bent met een beoordeling of dreigend ontslag.
Voor militairen kan het gebruik van drugs grote gevolgen hebben. Zeker bij harddrugs wordt dit vrijwel altijd als wangedrag gezien met strafontslag als mogelijk gevolg. Maar wat als het gebruik komt door een verslaving? Wordt dat dan anders beoordeeld?
De toename van internationale conflicten, de uitbreiding van de Nederlandse krijgsmacht en de inzet van nieuwe technologieën maken dat het militair recht volop in beweging is. Vragen over het oorlogsrecht, de rol van kunstmatige intelligentie bij militaire besluitvorming en de handhaving van internationaal recht zorgen voor intensieve discussies in de juridische wereld.
