Retentierecht

Retentierecht in de bouw

Het retentierecht van de aannemer: uitleg en toepassing

In de bouwsector komt het regelmatig voor dat een opdrachtgever zijn betalingsverplichtingen niet nakomt. Voor een aannemer, die al kosten heeft gemaakt, is dit een vervelende situatie.  In dergelijke gevallen biedt het retentierecht in de bouw een krachtig juridisch middel om alsnog betaling af te dwingen. Deze pagina legt uit wat het retentierecht voor de aannemer inhoudt, wanneer het van toepassing is en welke juridische voorwaarden en grenzen daaraan verbonden zijn.

Wat is het retentierecht in de bouw?

Het retentierecht is het recht van een aannemer om het uitgevoerde werk achter te houden totdat de opdrachtgever de verschuldigde betalingen voldoet. In eenvoudige termen: de aannemer "gijzelt" het werk totdat de facturen zijn betaald. Een voorbeeld hiervan is een aannemer die een woning bouwt of renoveert; zolang de opdrachtgever niet betaalt, kan de aannemer de sleutels van de woning achterhouden en de bouwplaats afsluiten.

Wanneer mag een aannemer het retentierecht uitoefenen?

Het inroepen van het retentierecht door de aannemer is aan duidelijke voorwaarden gebonden. Alleen wanneer aan de volgende drie criteria is voldaan, is het recht rechtsgeldig toepasbaar:

  1. Opeisbare vordering: De aannemer kan het retentierecht alleen uitoefenen wanneer de betaling daadwerkelijk verschuldigd is. Dit betekent dat de betalingstermijn is verstreken of dat een ingebrekestelling heeft plaatsgevonden.
  2. Voldoende samenhang: Het niet-nakomen van de betalingsverplichting moet direct gerelateerd zijn aan het werk dat de aannemer heeft uitgevoerd. De aannemer kan dus alleen retentierecht uitoefenen op het werk waarvoor betaling wordt verlangd.
  3. Controle over het object: De aannemer moet feitelijk de macht hebben over het werk of de bouwplaats. Hij moet bijvoorbeeld de enige zijn met de sleutel of de mogelijkheid hebben om de bouwplaats fysiek af te sluiten.

Specifieke eisen bij het retentierecht in de bouwpraktijk

Binnen het bouwrecht geldt een aanvullende vereiste: de aannemer moet ondubbelzinnig aangeven dat hij zich beroept op het retentierecht in de bouw. Dit gebeurt doorgaans door het plaatsen van een hekwerk om de bouwplaats met een duidelijke vermelding dat het retentierecht wordt uitgeoefend. Het kan verstandig zijn om dit proces officieel vast te laten leggen door een deurwaarder of foto’s te maken ter bewijsvoering.

Grenzen aan het retentierecht

Hoewel het retentierecht van de aannemer een effectief juridisch instrument is, zijn er ook grenzen aan de toepassing. Zo moet het gebruik proportioneel zijn ten opzichte van het openstaande bedrag. Het is bijvoorbeeld niet redelijk om een bouwplaats volledig af te sluiten voor een kleine betalingsachterstand. Ook mag het retentierecht niet leiden tot buitensporige schade voor de opdrachtgever. Het mag ook niet zomaar worden gebruikt om de opdrachtgever onder druk te zetten.  

Daarnaast kan een opdrachtgever naar de rechter stappen om het retentierecht op te laten heffen. De rechter kan oordelen dat het recht onterecht is toegepast, in welk geval de aannemer het werk moet vrijgeven en mogelijk een schadevergoeding moet betalen.

Voorkom discussie over het retentierecht

Hoewel het retentierecht een nuttig juridisch instrument is, is het vaak beter om betalingsproblemen te voorkomen. Dit kan door duidelijke afspraken te maken over betalingstermijnen en door gefaseerde betalingen te hanteren. Ook is goede communicatie met de opdrachtgever van groot belang, zelfs wanneer de samenwerking moeizaam verloopt.

Overweegt u het retentierecht als aannemer in te roepen? Laat u dan vooraf goed juridisch adviseren. Dit voorkomt verdere escalatie en waarborgt een correcte en juridisch verdedigbare toepassing.

Conclusie

Het retentierecht biedt aannemers een effectieve manier om zich te beschermen tegen opdrachtgevers die hun betalingsverplichtingen niet nakomen. Door het werk achter te houden tot betaling is ontvangen, kan de aannemer zichzelf van een zekere positie verzekeren. Echter, het is belangrijk om zorgvuldig te werk te gaan en het retentierecht proportioneel toe te passen.

Heeft u als aannemer te maken met onbetaalde facturen en wilt u weten of u het retentierecht kunt inzetten? Of bent u een opdrachtgever die geconfronteerd wordt met een retentierecht? Neem dan contact op met onze specialisten Linda van der Knaap of Thijs van Munster voor advies.

Thijs van Munster
Vragen over dit rechtsgebied?
Neem contact op met Thijs van Munster
Linda van der Knaap
Vragen over dit rechtsgebied?
Neem contact op met Linda van der Knaap

Team vastgoedrecht

Cindy Luiten

Advocaat

Mick Delissen

Juridisch medewerker

Marc Delissen

Advocaat/mediator/partner

Actueel

Bij de tijd

maandag 24 november 2025

Kan een VvE ingrijpen bij structurele overlast?

Vereniging van Eigenaars (VvE)

In appartementencomplexen zijn de bewoners voor hun woongenot mede afhankelijk van elkaar. Vaak kan er probleemloos worden samengeleefd, maar soms kan het gedrag van één bewoner het woongenot van de andere bewoners ernstig verstoren. Denk aan geluidsoverlast, intimidatie of zelfs bedreigingen. De vraag die dan vaak rijst, is of de Vereniging van Eigenaars (VvE) kan ingrijpen.  

vrijdag 6 juni 2025

Het Afzinkkelder-arrest: aansprakelijkheid ondanks zorgvuldig bouwen, maar géén nieuwe norm voor risicoaansprakelijkheid

Afzinkkelder-arrest

Bouwen in stedelijke omgevingen – te midden van kwetsbare of monumentale panden – kan zowel bouwkundig als juridisch een risico vormen. Zelfs als een aannemer zorgvuldig te werk gaat en bouwkundig gezien geen fouten maakt of normen overschrijdt, kan er toch sprake zijn van aansprakelijkheid voor bouwschade die derden lijden.

maandag 2 juni 2025

Het ladderrecht: wanneer mag u tijdelijk het perceel van uw buren betreden?

Ladderrecht

Verbouwen in de stad is zelden eenvoudig. Perceelgrenzen zijn vaak krap en de ruimte voor bouwmateriaal of steigers is meestal beperkt. Wat nu als u voor uw verbouwing tijdelijk toegang nodig hebt tot het perceel van uw buren? Hier biedt het ladderrecht uitkomst, maar de toepassing ervan leidt in de praktijk geregeld tot conflicten. Wat houdt het ladderrecht in?